Geçenlerde futuristik bir habere rastladım internette. Norveç’in Svalbard adasında toprağın altına bir bina inşa edilmiş. Ada Kuzey Kutbuna yakın olduğu için buzullarla kaplı doğal olarak. İnşa edilen binanın yapısı ise biraz garip. Nükleer bomba saldırılarına bile dayanıklı olan, hatta büyük doğal felaketlerden sonra bile ayakta kalabilecek olan binanın içi tohumlarla dolu. Aslında yapılan iş tamamen geleceğe yatırım. Son yıllarda çok sık konuşulan küresel ısınmanın gerçek olması veya tahmin edilemeyen büyük bir doğal felaket karşısında ayakta kalabilmek için yapılan bu çalışma tamamlandığında büyük bir "bitki gen bankası" olacak. Dünyanın dört bir yanından, devletlerin izniyle toplanan her bir bitkinin tohumları buraya toplanarak korunması amaçlanıyor. 4.5 milyon tohum alabilecek kapasiteye sahip SGSV, 9 milyon dolara malolmuş.   

Herşey doğar, gelişir ve yokolur… Bu devirdaim insanlık nesli için de geçerli kuşkusuz. Peki biz olmasaydık dünya nasıl olurdu acaba. Birkaç yıl önce televizyonda izlediğim ve adını hatırlayamadığım bir belgesel buna bir cevap veriyordu. Anlatılan konu Avrupa’nın doğasıydı. Sanırım Polonya’nın sık ormanlarından birinin derinliklerinde savaş döneminde sınır karakolu olarak kullanılan bir binayı gösteriyordu. Bina geçen sadece 50 yıladan biraz fazla zamanda çökmeye yakın bir hal almıştı. Duvarlarından otlar yeşermiş. Çürümüş demir dolaplar hayvanlara barınak olmuştu. Profesör Alan Weisman da tam olarak bu konuda hakkında yazdığı “World Without Us” isimli kitabında doğanın “herşeye rağmen” kendini kurtarabileceğini söylüyor. Aynı belgeselde anlatıldığı gibi. Geçtiğimiz yıl birçok yerde işlenen bu konu yakın ve uzak gelecek hakkında birçok gerçekçi ipucu sunuyor. Tahminlere göre 5 milyar yaşındaki dünyamızın insanlar olmadan yaşayacağı tahmini 4.5 milyar yılda neler olacağını ayrıntılarıyla anlatan güzel bir tercümeye buradan ulaşabilirsiniz.

Tam 12.5 milyon dolar yatırımın yapıldığı "Encyclopaedia of Life" projesinin amacı gelecek 10 yıl içerisinde dünya üzerinde yaşayan 1.8 milyon bitki ve hayvan türünü listelemek. Tabii herşey bunula bitmiyor. Yapılan açıklamaya göre bilgiler konularında uzman olan insanlar tarafından derlenecek. Ortaya çıkacak olan online ansiklopedide metinler fotoğraflar, ses kayıtları, haritalar ve videolarla desteklenecek. Merak edenler buradan siteye, buradan da ortaya çıkacak olan ansiklopedinin örnek sayfalarına ulaşabilir. Henüz ortada birşey yok. Ancak merakla bekleyeceğim açıkçası. Çünkü proje gerçekleşirse gerçekten muhteşem bir veritabanı ortaya çıkacak. 

Milli parkların bana herzaman hatırlattığı ilk düşünce insanların yıkım gücü olmuştur. Yaşamamız için gerekli olan ancak çoğu zaman aşırıya kaçtığımız, sınırlarımızı bir türlü belirleyemediğimiz (bazen bilinçli olarak) "insanlaşma" bir bakıma milli parkların doğmasına neden olan en önemli sebep. Aslında 1864 yılında koruma altına alınan ilk milli park olan Amerika’daki Yosemite Milli Parkı sadece barındırdığı hayvan çeşitliliği ve doğal güzellikleri yüzünden seçilmişti. Ancak günümüzde milli parklar artık tam anlamıyla doğal hayatın son gerçek yaşam merkezleri konumuna gelmiş durumda. Ve ne yazık ki korunmazlarsa onlar da yok olma tehlikesi altında. UNESCO’nun Dünya Miras Listesinde de sadece kültürel değerler değil yeşil alanlar da koruma altına alınması konunun ne kadar önemli olduğunu daha iyi gösteriyor. Eğer hala görmediyseniz alttaki linklere bir göz atın ve cevap verin; Peki sizce hala şanslımıyız?

Dünyadaki milli parkların listesi 
Türkiye’deki milli parklar
UNESCO Dünya Mirası Sitesi

National Geographic seçmiş, fazla söze gerek yok. Buradan siteye girin ve izleyin. Gerçekten hepsi de çok güzeller. Yayınlanalı oldukça zaman olmuş. Ben yeni fark ettim. Geç kalmış sayılmayız.